Μέσα σε κλίμα συγκίνησης και με τη δέουσα επισημότητα πραγματοποιήθηκαν το βράδυ του Σαββάτου 19 Σεπτεμβρίου 2026, στο Πολιτιστικό Κέντρο “Λευθέρης Αθανασιάδης”, τα εγκαίνια της έκθεσης “ΚΥΠΡΟΣ 1974. Η ΜΝΗΜΗ ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ”, παρουσία του Δημάρχου Καβάλας, Θόδωρου Μουριάδη, του Προέδρου του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, Ευάνθη Χατζηβασιλείου, του Προέδρου του Συλλόγου Κυπρίων Καβάλας “Ο Ακρίτας”, Αντώνη Μπέρτζε, του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου Καβάλας, Παναγιώτη Μαμτσαδέλη, εκπροσώπων των θρησκευτικών, πολιτικών και στρατιωτικών αρχών της Π.Ε. Καβάλας και μελών Πολιτιστικών Συλλόγων της περιοχής μας.
Η μνήμη της τουρκικής εισβολής του 1974 ανιχνεύεται μέσα από εξαιρετικά μεγάλο αριθμό εκθεμάτων που έχουν αναζητηθεί και παραχωρηθεί από πολλούς φορείς και ιδιώτες: εικόνες της κυπριακής τοπογραφίας, φωτογραφίες, κρατικά έγγραφα, βιβλία, αφίσες, γραμματόσημα, αντικείμενα και κειμήλια, ιστορικές, λογοτεχνικές και μουσικές αφηγήσεις, έργα τέχνης, κινηματογραφικές αναπαραστάσεις, καθώς και μαρτυρίες ανθρώπων που βίωσαν τα γεγονότα. Ο αφηγηματικός άξονας της έκθεσης παρακολουθεί την ιστορική γραμμή: η ζωή πριν το 1974, το πραξικόπημα, η εισβολή, οι πρόσφυγες, οι εγκλωβισμένοι, οι αιχμάλωτοι και οι αγνοούμενοι. Παράλληλα, η έκθεση αφηγείται τον αντικατοχικό αγώνα, την ανασυγκρότηση, τη μέριμνα για την πολιτιστική κληρονομιά και την εκπαίδευση, τη δημιουργία και τη ματιά στο μέλλον.
Ομιλία του Δημάρχου Καβάλας, Θόδωρου Μουριάδη
«Υπάρχουν σε μια γωνιά της γης 400 χιλιάδες ψυχές από την καλύτερη, την πιο ατόφια Ρωμιοσύνη, που προσπαθούν να τις αποκόψουν από τις πραγματικές τους ρίζες…».
Τα λόγια του κορυφαίου μας ποιητή, Γιώργου Σεφέρη, για την Κύπρο, συνοψίζουν μέσα σε λίγες μόνο γραμμές το μέγεθος του δράματος που σημάδεψε τον ελληνισμό πριν από 52 χρόνια.
Όσα τραγικά από όλες τις απόψεις και όλες τις πλευρές των αντιμαχόμενων δυνάμεων συνέβησαν εκείνο το καλοκαίρι, δεν μπορούν να περάσουν στη λήθη.
Τα γεγονότα του 1974 συνιστούν όνειδος για την ανθρωπότητα και δη για τις ηγεσίες των κρατών, χωρίς καμία εξαίρεση, που διαχειρίστηκαν την αναίτια και σε κάθε περίπτωση παράνομη εισβολή του τουρκικού στρατού στην μεγαλόνησο.
Η επιχείρηση «Αττίλας» και το Πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου του 1974, εξακολουθούν να πληγώνουν την εθνική μας υπερηφάνεια και να θέτουν υπό διαρκή αμφισβήτηση τις έννοιες της ελεύθερης βούλησης και της δημοκρατίας.
Αποτελεί διαχρονικό χρέος όλων των ελληνικών κυβερνήσεων και των μεγάλων χωρών της Δύσης, η δίκαιη και βιώσιμη λύση του κυπριακού προβλήματος, στη βάση των κανόνων του διεθνούς δικαίου και των αποφάσεων του ΟΗΕ.
Η έκθεση που εγκαινιάζουμε σήμερα, ωστόσο, εκτός από την αναψηλάφηση του τραύματος, εμπεριέχει ταυτόχρονα και τα στοιχεία της αισιοδοξίας, της ελπίδας και της αναλλοίωτης πολιτιστικής μας υπεροχής.
Οι Κύπριοι, όπως και οι ελλαδίτες, θρηνούν με αξιοπρέπεια και απέραντο σεβασμό τους νεκρούς και τους αγνοούμενους τους, αλλά, πέραν όλων των άλλων, δεν ξεχνούν και το ισχυρό ιστορικό τους αποτύπωμα.
Ανάμεσα στα χαλάσματα βρήκαν και ανέσυραν φωτογραφίες, βιβλία, κρατικά έγγραφα, αντικείμενα και κειμήλια από το ένδοξο παρελθόν τους. Αυτό το υλικό, μεγάλο μέρος του οποίου θα δούμε στην παρούσα έκθεση, είναι η βάση για την αφήγηση όλων όσων προηγήθηκαν και το αναπόσπαστο κομμάτι της δημιουργικής πορείας των Κύπριων αδελφών μας τις τελευταίες πέντε δεκαετίες.
Φίλες και φίλοι,
Με ανείπωτη ευαρέσκεια και βαθιά συγκίνηση χαιρετίζω τα εγκαίνια της έκθεσης «Κύπρος, 1974. Η μνήμη είναι η μόνη πατρίδα των ανθρώπων».
Θέλω από καρδιάς να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, Ευάνθη Χατζηβασιλείου, γιατί μας δίνει τη δυνατότητα να δούμε εκ του σύνεγγυς σπάνια σπαράγματα της ιστορικής μας παρακαταθήκης.
Όπως και την πρώτη φορά που επισκέφθηκε την πόλη μας, τον Νοέμβριο του 2022, για να παρουσιάσει την έκθεση «100 χρόνια μετά: οι πρόσφυγες του 1922 και η δημιουργία της Ανατολικής Μακεδονίας», αφήνει το στίγμα του, με τη δέουσα προσοχή και οδηγό την αντικειμενική αλήθεια, σε ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα της πολιτικής σκηνής του τόπου μας.
Είναι πολύ σημαντικό που αυτή η έκθεση φιλοξενείται στο Πολιτιστικό Κέντρο «Λευθέρης Αθανασιάδης». Εδώ, με μέριμνα των δημοτικών αρχόντων από ΄74 και μετά, χτυπάει δυνατά η καρδιά της Κύπρου. Στις εισόδους, σε πολλά κεντρικά σημεία και σε αρκετούς δρόμους της Καβάλας, η Κύπρος ανασαίνει τον αέρα της Ελλάδας και την υποστήριξη των κατοίκων της.
Όσο αυτές οι εικόνες γεμίζουν την καθημερινότητα των Καβαλιωτών και ο Σύλλογος Κυπρίων Νομού Καβάλας «Ο Ακρίτας» συμβάλλει στη διοργάνωση τέτοιων εκδηλώσεων, το ενδιαφέρον μας για το χρυσοπράσινο φύλλο της Μεσογείου δεν πρόκειται να σβήσει ποτέ. Θα το μετράμε εσαεί ως τη συνέχεια της μητέρας πατρίδας.
Άλλωστε, σύμφωνα και με τη ρήση του νομπελίστα ποιητή, Οδυσσέα Ελύτη, «Η Κύπρος είναι μια περίληψη όλων των Ελλάδων».
Στην τελετή εγκαινίων παρέστησαν επίσης ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κ. Στέφανος, ο πρώην Γενικός Γραμματέας του Ιδρύματος της Βουλής, Ομότιμος Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και αντεπιστέλλον μέλος της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, Ευάγγελος Χρυσός, οι βουλευτές της ΝΔ, Νίκος Παναγιωτόπουλος, Γιάννης Πασχαλίδης και Αγγελική Δεληκάρη, ο Αντιπεριφερειάρχης Καβάλας, Θόδωρος Μαρκόπουλος, οι δημοτικοί σύμβουλοι, Χαράλαμπος Χρυσανίδης και Χρήστος Ποτόλιας και το μέλος του Τοπικού Συμβουλίου Καβάλας, Τερέζα Ευστρατίου. Τέλος, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η αφήγηση του συμπολίτη μας, Δημήτρη Μιχαηλίδη, σχετικά με τις συνθήκες φιλοξενίας δέκα μικρών παιδιών στην οικία του, δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή.
ΚΥΠΡΟΣ 1974. Η ΜΝΗΜΗ ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ
🔸Επιμέλεια: Χρήστος Χρηστίδης, Άννα Ενεπεκίδου
🔸Σχεδιασμός: Ναταλία Μπούρα
🔸Επιστημονική επιτροπή: Κυριάκος Χαραλαμπίδης (πρόεδρος), Ανδρέας Ι. Βοσκός, Πασχάλης Κιτρομηλίδης, Άννα Μαραγκού, Πέτρος Παπαπολυβίου, Ανθή Τοφαρή, Ευάνθης Χατζηβασιλείου
🔸Συντονισμός: Διευθύντρια Πολιτισμού και Μουσικής Εκπαίδευσης του Δήμου Καβάλα, Κλεοπάτρα Χαλβατζόγλου
Τηλέφωνο επικοινωνίας:
► 2510-223344
⏳ Διάρκεια έκθεσης:
► 19 Σεπτεμβρίου – 27 Νοεμβρίου
🕘 Ωράριο Λειτουργίας:
► Πρωί: Δευτέρα – Παρασκευή, 09:00 έως 14:00
► Απόγευμα: Τρίτη & Παρασκευή, 17:00 έως 20:00