Η τουριστική επιτυχία μιας πόλης δεν μετριέται μόνο από το πόσοι έρχονται. Μετριέται από το πόσοι διανυκτερεύουν, πόσο μένουν, ποια αξία αφήνουν στην τοπική οικονομία, αν οι υποδομές αντέχουν και, κυρίως, αν οι κάτοικοι εξακολουθούν να απολαμβάνουν τον τόπο τους.
Σήμερα η Καβάλα αντιμετωπίζει έντονη εποχικότητα. Τους χειμερινούς μήνες, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του κλάδου, η μέση πληρότητα των καταλυμάτων κινείται κάτω από το 50%, με αποτέλεσμα σημαντικό μέρος της υφιστάμενης τουριστικής δυναμικότητας να παραμένει αναξιοποίητο. Την ίδια στιγμή, η μεγαλύτερη πίεση στην κυκλοφορία, στη στάθμευση, στην καθαριότητα και στις υποδομές συγκεντρώνεται σε δύο ή τρεις εβδομάδες στην κορύφωση του καλοκαιριού.
Αυτές οι δύο πραγματικότητες δεν είναι αντιφατικές. Είναι οι δύο όψεις του ίδιου προβλήματος: της έλλειψης μιας ενιαίας, μακροπρόθεσμης στρατηγικής, που θα κατανέμει την τουριστική κίνηση σε περισσότερους μήνες και θα οργανώνει αποτελεσματικά την πόλη στις ημέρες αιχμής.
Η Εγνατία Οδός και οι υφιστάμενες οδικές συνδέσεις με τις Βαλκανικές αγορές έχουν κάνει την Καβάλα πολύ πιο προσιτή. Αυτό αποτελεί μεγάλο αναπτυξιακό πλεονέκτημα. Ενώ όμως το ταξίδι προς την Καβάλα έγινε ευκολότερο, η μετακίνηση μέσα στην πόλη παραμένει δύσκολη.
Στον Δήμο Καβάλας υπάρχουν μελέτες, επιμέρους δράσεις και ετήσια σχέδια τουριστικής προβολής. Αυτό που δεν έχω δει είναι ένα εγκεκριμένο, κοστολογημένο και εφαρμόσιμο δεκαετές σχέδιο, το οποίο θα υπερβαίνει μία δημοτική θητεία.
ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΕΝΑΝ ΚΑΘΑΡΟ ΟΡΙΖΟΝΤΑ: μέχρι το 2036 η Καβάλα να μπορεί να υποδέχεται ένα εκατομμύριο επισκέπτες τον χρόνο, κατανεμημένους σε περισσότερους μήνες, με μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής, μεγαλύτερη τοπική αξία και μικρότερη επιβάρυνση της καθημερινότητας.
Το ένα εκατομμύριο επισκέπτες δεν είναι επικοινωνιακή υπερβολή. Είναι ένας αναπτυξιακός στόχος, πάνω στον οποίο πρέπει να σχεδιάσουμε τις δυνατότητες, τις υποδομές και τη λειτουργία της Καβάλας του 2036.
Η ΣΩΣΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
- Αξιοποιούμε καλύτερα την υπάρχουσα τουριστική δυναμικότητα
Αυξάνουμε την πληρότητα των υφιστάμενων μονάδων σε περισσότερους μήνες. Επιμηκύνουμε τη διάρκεια παραμονής, δημιουργούμε ελκυστικότητα εκτός καλοκαιριού και στηρίζουμε τη λειτουργία περισσότερων επιχειρήσεων για μεγαλύτερο μέρος του έτους.
Για τον ξενοδόχο, την εστίαση, το εμπόριο, τα τουριστικά γραφεία και τους επαγγελματίες της βραχυχρόνιας μίσθωσης, αυτό σημαίνει περισσότερους μήνες κρατήσεων και οικονομικής δραστηριότητας, μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και δυνατότητα να σχεδιάζουν επενδύσεις και θέσεις εργασίας.
- Διαχειριζόμαστε τις “εβδομάδες αιχμής” της καλοκαιρινής τουριστικής κίνησης
Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζουμε οργανωμένα τις τρεις ή τέσσερεις εβδομάδες κατά τις οποίες η πόλη δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση, με νέες λύσεις στάθμευσης, χώρους μετεπιβίβασης, συχνότερη αστική συγκοινωνία, οργανωμένους χώρους για τουριστικά λεωφορεία και προσαρμογή της καθαριότητας, της αποκομιδής, της ύδρευσης και της αποχέτευσης στις πραγματικές καλοκαιρινές ανάγκες.
- Δημιουργούμε από τώρα τις προϋποθέσεις για νέες μονάδες φιλοξενίας
Ο στόχος του ενός εκατομμυρίου επισκεπτών δεν μπορεί να υποστηριχθεί μόνο από την υπάρχουσα δυναμικότητα. Η Καβάλα θα χρειαστεί σταδιακά νέες, ποιοτικές και νόμιμα αδειοδοτημένες μονάδες φιλοξενίας, διαφορετικών κατηγοριών και με δυνατότητα λειτουργίας όλο τον χρόνο. Ο σχεδιασμός πρέπει να ξεκινήσει από τώρα, γιατί η χωροθέτηση, η αδειοδότηση, η χρηματοδότηση και η κατασκευή απαιτούν χρόνο.
Ο Δήμος δεν κατασκευάζει ιδιωτικές μονάδες. Οφείλει, όμως, να καθορίσει εγκαίρως χρήσεις γης, να προετοιμάσει τις αναγκαίες υποδομές, να εξασφαλίσει σαφείς και διαφανείς κανόνες και να δημιουργήσει ένα σταθερό περιβάλλον για ποιοτικές επενδύσεις, με αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος (όπου αυτό είναι εφικτό) και με νέες επενδύσεις εκεί όπου το επιτρέπουν οι υποδομές και η λειτουργία της πόλης.
Δεν χτίζουμε πρώτα μονάδες που θα παραμένουν άδειες για πολλούς μήνες. Δεν περιμένουμε, όμως, ούτε να εξαντληθεί η υπάρχουσα δυναμικότητα, για να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε.
Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ
Δεν μπορούμε από τη μία να θέλουμε επισκέπτες για να δουλεύουν οι επιχειρήσεις μας και από την άλλη να αντιμετωπίζουμε την παρουσία τους σαν ενόχληση. Ούτε μπορούμε να αξιολογούμε την ποιότητα του τουρισμού με βάση την εθνικότητα του επισκέπτη. Οι επισκέπτες από τις Βαλκανικές χώρες είναι πολύτιμοι και απολύτως ευπρόσδεκτοι.
Το πρόβλημα συνεπώς δεν είναι ποιοι έρχονται. Είναι ότι η Καβάλα έχει εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις κοντινές οδικές αγορές και δεν έχει δημιουργήσει ακόμη το διαφοροποιημένο τουριστικό προϊόν, τις μονάδες φιλοξενίας και το επίπεδο υπηρεσιών που θα της επιτρέψουν να αποκτήσει σταθερότερη παρουσία και στις ευρύτερες Ευρωπαϊκές αγορές.
Για να προσεγγίσουμε λοιπόν περισσότερες Ευρωπαϊκές αγορές, απαιτείται συνεργασία του Δήμου και της Περιφέρειας με το αεροδρόμιο, τις αεροπορικές εταιρείες, τους tour operators και τα διεθνή ταξιδιωτικά δίκτυα, με στόχο συνδέσεις και οργανωμένα πακέτα εκτός των “εβδομάδων αιχμής” της καλοκαιρινής τουριστικής περιόδου.
ΠΩΣ ΕΠΙΜΗΚΥΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ
Η επιμήκυνση δεν επιτυγχάνεται με περισσότερη διαφήμιση του ίδιου καλοκαιρινού τουριστικού προϊόντος. Επιτυγχάνεται όταν δημιουργούμε διαφορετικούς και συγκεκριμένους λόγους επίσκεψης κάθε εποχή και όταν εξασφαλίζουμε ότι ο επισκέπτης θα βρει μια πόλη σε λειτουργία.
Ο πρώτος ρεαλιστικός στόχος είναι να ενισχύσουμε σταθερά τους μήνες Μάρτιο–Μάιο και Σεπτέμβριο–Νοέμβριο.
Για τους χειμερινούς μήνες χρειάζεται να προσελκύσουμε μικρότερες, αλλά σταθερές και προβλέψιμες ροές επισκεπτών μέσα από:
- Τον πολιτιστικό και αρχαιολογικό τουρισμό, τους Φιλίππους, την παλιά πόλη της Παναγίας και την καπνική κληρονομιά.
- Τον θρησκευτικό τουρισμό, με τη Λυδία, τους Φιλίππους και τη Νέα Καρβάλη.
- Τη γαστρονομία και τη σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή.
- Συνέδρια, το Πανεπιστήμιο και εκπαιδευτικές ή σχολικές εκδρομές.
- Τον αθλητικό τουρισμό, τις διοργανώσεις και την προετοιμασία αθλητικών ομάδων.
- Τον τουρισμό υγείας και ευεξίας, με την αναβάθμιση και την ορθή λειτουργία των λασπόλουτρων.
- Οργανωμένες σύντομες αποδράσεις πόλης, τα city breaks δύο, τριών και τεσσάρων διανυκτερεύσεων.
- Ένα σταθερό πολιτιστικό και εορταστικό ημερολόγιο, με διοργανώσεις σε όλη τη διάρκεια του έτους.
Προτείνω, λοιπόν, ένα μόνιμο πρόγραμμα «ΚΑΒΑΛΑ 365», με πενταετή επιχειρησιακό σχεδιασμό ενταγμένο στο δεκαετές σχέδιο για το 2036.
Το πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει:
- Ενιαίο ημερολόγιο εκδηλώσεων, ανακοινωμένο τουλάχιστον δώδεκα μήνες νωρίτερα, με προτεραιότητα σε διοργανώσεις εκτός των εβδομάδων αιχμής της θερινής τουριστικής περιόδου.
- Θεματικές διαδρομές που θα συνδέουν λειτουργικά την πόλη με τους Φιλίππους, τη Λυδία, τις Κρηνίδες και τη Νέα Καρβάλη.
- Ολοκληρωμένα πακέτα διαμονής και εμπειριών, τα οποία θα διαμορφώνονται και θα προωθούνται από τους ξενοδόχους, τα τουριστικά γραφεία, την εστίαση και τις υπόλοιπες επιχειρήσεις.
- Ένα αξιόπιστο δίκτυο καταλυμάτων, εστίασης, εμπορίου, ξεναγών, πολιτιστικών χώρων και μεταφορών, το οποίο θα εγγυάται συγκεκριμένες ημέρες και ώρες λειτουργίας εκτός καλοκαιριού.
ΚΙΝΗΤΡΑ ΜΕ ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Δεν αρκεί να ζητάμε από έναν επαγγελματία να παραμείνει ανοιχτός, όταν δεν έχουμε δημιουργήσει πρώτα τις προϋποθέσεις για να υπάρχει ζήτηση.
Γι’ αυτό προτείνω κλιμακωτά και χρονικά προσδιορισμένα κίνητρα για τις επιχειρήσεις που διευρύνουν αποδεδειγμένα τους μήνες λειτουργίας τους και διατηρούν θέσεις εργασίας.
Τα κίνητρα μπορούν να περιλαμβάνουν:
- Συμμετοχή χωρίς ή με μειωμένο κόστος σε κοινές καμπάνιες προβολής, τουριστικές εκθέσεις και οργανωμένες δράσεις πωλήσεων.
- Ένταξη σε μια «Kavala City Card» και σε επίσημο ψηφιακό δίκτυο επιχειρήσεων που λειτουργούν εκτός θερινής περιόδου.
- Τεχνική υποστήριξη για την αξιοποίηση χρηματοδοτικών προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης, ψηφιακού μετασχηματισμού και προσβασιμότητας.
- Διεκδίκηση ειδικών προγραμμάτων της ΔΥΠΑ για τη διατήρηση της απασχόλησης κατά τους μήνες χαμηλότερης ζήτησης.
- Στοχευμένες δημοτικές ελαφρύνσεις, όπου αυτό επιτρέπεται θεσμικά και ύστερα από πλήρη νομική και οικονομοτεχνική τεκμηρίωση.
Τα κίνητρα δεν αποτελούν χαριστική παροχή. Αποτελούν συμφωνία αμοιβαίας ευθύνης. Ο Δήμος επενδύει στη δημιουργία ζήτησης, στη μετακίνηση, στις υποδομές και στην προβολή. Οι επιχειρήσεις δεσμεύονται για ορθή λειτουργία, νόμιμη απασχόληση, ποιότητα υπηρεσιών, προσβασιμότητα και σεβασμό του δημόσιου χώρου.
Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Ο στόχος του ενός εκατομμυρίου απαιτεί:
- Νέες υποδομές στάθμευσης, χώρους μετεπιβίβασης και συχνότερη αστική συγκοινωνία.
- Οργανωμένους χώρους επιβίβασης και αποβίβασης τουριστικών λεωφορείων.
- Ανθεκτικότερα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.
- Προσαρμογή της καθαριότητας, της αποκομιδής και της ανακύκλωσης στις πραγματικές τουριστικές ροές.
- Προσβάσιμα και ασφαλή πεζοδρόμια.
- Αναβαθμισμένες παραλίες και παραλιακό μέτωπο.
- Σταθερούς και γνωστούς κανόνες για τη χρήση των κοινόχρηστων χώρων.
- Λειτουργική σύνδεση της πόλης με ολόκληρο τον Δήμο.
- Σύγχρονη σήμανση και ενιαία ψηφιακή ενημέρωση του επισκέπτη.
ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΛΟΠΟΙΗΘΕΙ; Σε τρεις συγκεκριμένες φάσεις.
1η φάση (2027–2028): Μετράμε και οργανώνουμε
Καθορίζουμε πρώτα τι ακριβώς μετράμε και διαχωρίζουμε τους επισκέπτες που διανυκτερεύουν από τους ημερήσιους επισκέπτες και τους επιβάτες κρουαζιέρας.
Καταγράφουμε ανά μήνα αφίξεις, διανυκτερεύσεις, πληρότητα, μέση διάρκεια παραμονής, μέση δαπάνη, οχήματα, απορρίμματα, κατανάλωση νερού, επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας. Με βάση αυτά τα στοιχεία δημιουργούμε τη βάση αναφοράς του 2027 και ορίζουμε συγκεκριμένους ετήσιους στόχους.
Εφαρμόζουμε άμεσο επιχειρησιακό σχέδιο για τις “εβδομάδες αιχμής” της θερινής τουριστικής περιόδου, θέτουμε σε πιλοτική λειτουργία το «ΚΑΒΑΛΑ 365», καταρτίζουμε μαζί με την Αγορά το πρώτο ενιαίο ημερολόγιο εκδηλώσεων και αποτυπώνουμε τις μελλοντικές ανάγκες σε νέες μονάδες φιλοξενίας.
2η φάση (2029–2032): Επιμηκύνουμε, κατασκευάζουμε και συνδέουμε
Δημιουργούμε νέες υποδομές στάθμευσης, χώρους μετεπιβίβασης και πυκνότερη αστική συγκοινωνία. Αναβαθμίζουμε δίκτυα, παραλίες, παραλιακό μέτωπο και προσβάσιμες διαδρομές.
Αναπτύσσουμε σταθερά θεματικά τουριστικά προϊόντα, συνδέουμε λειτουργικά την πόλη με τους Φιλίππους, τη Λυδία, τις Κρηνίδες και τη Νέα Καρβάλη, ώστε ο επισκέπτης να μένει περισσότερο και να στηρίζει περισσότερες τοπικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, ο Δήμος ολοκληρώνει τον απαιτούμενο χωροταξικό σχεδιασμό και ο ιδιωτικός τομέας ωριμάζει επενδύσεις για νέες μονάδες φιλοξενίας.
3η φάση (2033–2036): Διευρύνουμε και εδραιώνουμε
Υλοποιούνται και τίθενται σταδιακά σε λειτουργία οι νέες μονάδες φιλοξενίας που έχουν προκύψει από την πραγματική ζήτηση.
Εδραιώνουμε την Καβάλα ως έξυπνο, βιώσιμο, προσβάσιμο και ανθεκτικό ευρωπαϊκό προορισμό τεσσάρων εποχών, αξιοποιώντας τον πολιτισμό, τη θρησκευτική και βιομηχανική κληρονομιά, τη γαστρονομία, το Πανεπιστήμιο, τα συνέδρια, τον αθλητισμό, τη φύση και το παραλιακό μέτωπο.
ΔΗΜΟΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ: ΜΙΑ ΣΤΑΘΕΡΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ
Η Επιτροπή Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής του Δήμου Καβάλας πρέπει να συνεργάζεται μόνιμα με τον Σύνδεσμο Ξενοδόχων Καβάλας, το Επιμελητήριο, τον Εμπορικό Σύλλογο, την εστίαση, τα τουριστικά γραφεία, τους επαγγελματίες της βραχυχρόνιας μίσθωσης, το Πανεπιστήμιο και την τοπική παραγωγή.
Ο Δήμος οφείλει να εξασφαλίζει καθαριότητα, μετακίνηση, υποδομές και ισονομία. Ωστόσο, η καθαριότητα ενός τουριστικού Δήμου δεν μπορεί να οργανώνεται με βάση τον πληθυσμό του Ιανουαρίου. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να σέβονται τον δημόσιο χώρο και την προσβασιμότητα. Το πεζοδρόμιο δεν είναι δωρεάν επέκταση ενός καταστήματος. Είναι δημόσιος χώρος και ανήκει σε όλους.
Επιπλέον, ο Δήμος Καβάλας οφείλει να διεκδικήσει από την Πολιτεία έναν σταθερό ανταποδοτικό πόρο, ανάλογο με την τουριστική επιβάρυνση των υποδομών του. Το κόστος της ανάπτυξης δεν μπορεί να επιβαρύνει αποκλειστικά τους δημότες.
Η ΘΕΣΗ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΑΦΗΣ: Δεν επιδιώκουμε απλώς περισσότερες αφίξεις. Επιδιώκουμε περισσότερους μήνες οικονομικής δραστηριότητας, περισσότερες διανυκτερεύσεις, ισχυρότερες επιχειρήσεις, νέες επενδύσεις, καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη αξία για ολόκληρη την Καβάλα.
Ο επισκέπτης πρέπει να αισθάνεται ευπρόσδεκτος. Ο επαγγελματίας πρέπει να μπορεί να επενδύει. Ο κάτοικος, όμως, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε “επισκέπτη” στον ίδιο του τον τόπο. Η Καβάλα δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην ανάπτυξη και στην ποιότητα ζωής. Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή Αυτοδιοίκηση οφείλει να εξασφαλίζει και τα δύο.
Αυτό σημαίνει ΗΓΕΣΙΑ: να ενώνεις τον Δήμο, την αγορά και την κοινωνία γύρω από έναν κοινό στόχο και να σχεδιάζεις εγκαίρως, πριν η ανάπτυξη μετατραπεί σε υποβάθμιση.
Η Καβάλα του 2036 θα είναι αποτέλεσμα των αποφάσεων που θα πάρουμε σήμερα.